تصویر سربرگ
نویسنده
نویسنده
زهرا سایه‌وند
دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی و پژوهشگر در زمینه‌ی کارآفرینی آموزشی

زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه

شرح مفهوم درس افزار

درس افزار (۱) چیست و چه کاربردهایی دارد؟

درس افزار واژه‌ای مرکب از کلمات درس و نرم‌افزار است؛ در واقع نرم‌افزاری‌ است حاوی محتوای آموزشی، دستورالعمل‌ها و استراتژی‌های آموزشی. درس افزارها به عنوان منابع و محتوای آموزشی در قالب یک بسته در اختیار اساتید، آموزگاران یا مربیان قرار می‌گیرند یا دانش‌آموزان به‌ عنوان خودآموز از آن‌ها استفاده می‌کنند و معمولاً هم با رایانه اجرا می‌شوند. این مفهوم می‌تواند به دروس‌ دانشگاهی یا همه‌ی محتواها و منابع کمک‌آموزشی که به ‌صورت آنلاین یا آفلاین ارائه می‌شوند، گسترش یابد. بسیاری از شرکت‌های دنیا پا را فراتر گذاشته و مفهوم درس افزار را به یک «پکیج» کامل آموزشی تبدیل کرده‌اند. این پکیج مواردی از قبیل محتوای درسی یک کلاس در قالب فیلم یا صدا، جزوات درسی، سرفصل‌ها، تکالیف تکمیلی، آزمون‌ها و همه‌ی آن‌چه را که برای یادگیری نیاز است شامل می‌شود که تاثیر قابل توجهی در صرفه‌جوییِ زمانی و بالا بردن کیفیت آموزش دارد.

مدرسان با در نظر گرفتن مزایا و ویژگی‌های درس افزار، از آن در آموزش و یادگیری سنتی استفاده می‌کنند اما آن را به ‌طور کامل جایگزین یادگیری چهره‌به‌چهره نمی­کنند. بنابراین درس افزارها می­توانند به عنوان یک رسانه‌ی فرعی یا کمک‌آموزشی در کنار یادگیری چهره‌به‌چهره به کار روند. در آغاز قرن ۲۱ رسانه‌های وب‌محور، همزمان با ظهور رسانه‌های اجتماعی به‌سرعت گسترش و توسعه یافتند. از آن‌جایی که در بازار، سهولت استفاده و ویژگی‌های کاربردی برای کاربران اهمیت دارد، در نتیجه رسانه‌های اجتماعی ابزارها و ویژگی‌هایی از سراسر وب را با رابط‌های کاربری خود تلفیق کردند تا به‌سرعت و به ‌طور مؤثری از میان پلتفرم‌های مختلفِ آنلاین، کاربران را به هم متصل کنند. درس افزارها هم امکان ارتباط میان کاربران را میسر می‌سازند.

در درس افزار امکان تعیین وظایف مختلف وجود دارد؛ وظایفی مانند تکالیف، تمرین، بحث گروهی، اجرای آزمون‌های نمره‌گذاری‌شده و بدون نمره.

تکالیف را می­توان به ‌صورت آنلاین از طریق ورود متن، بارگذاری فایل­ها، مستندات گوگل، لینک‌ها و صفحات درس افزار ثبت کرد. یکی دیگر از وظایف، بحث‌ها هستند. برای ایجاد بحث نیز مدرسان می‌توانند موضوع بحث را وارد کرده و نوع پاسخ‌ها را مشخص کنند. همچنین می‌توانند زمان معینی را برای در دسترس بودن بحث‌ها مشخص کنند. فراگیران هم می­توانند نظرات خود را در قالب پست الکترونیکی بیان کنند. آزمون‌ها نیز از جمله فعالیت‌های قابل اجرا در بستر درس‌افزارها هستند؛ از جمله آزمون‌های چندگزینه‌ای، صحیح و غلط و تشریحی.

در درس‌افزارها برای هر دانش‌آموز داشبوردهایی وجود دارد. دانش‌آموز می‌تواند از این طریق شخصاً در جریان نحوه‌ی پیشرفت خود و اقداماتی که باید انجام دهد، باشد. در داشبوردهای یادگیری، جریان درس‌ها و تکالیفی که باید انجام دهند مشخص شده است. دانش‌آموزان می­توانند درس‌های گذشته، آینده و حال را در سیستم ثبت‌نامی درس افزار ببینند. در این قسمت شاخص پیمایش در درس افزار، دانش‌آموزان هستند. چراکه می­توانند ببیند از آخرین باری که وارد سامانه شده بودند چه تغییراتی رخ داده است. به‌خصوص که می‌توانند از نمرات خود نیز مطلع شوند.

از دیگر امکانات درس افزارها، گزینه‌ی گفت‌وگو و صندوق ورودی است. گفت‌وگوها سیستم پیام‌رسانی هستند که دانش‌آموزان از طریق آن‌ها می‌توانند با دیگر افراد در مورد درس‌هایشان تبادل نظر کنند.

درس افزارها می‌توانند در قالب‌های گوناگون توسعه یابند. به ‌عنوان مثال بعضی از آن‌ها در پلتفرم‌های آنلاین در قالب نوشتار یا ویدئو قابل ‌دسترسی‌اند و بعضی به ‌صورت آفلاین و در قالب یک مجموعه ویدئو و کتاب منتشر می‌شوند. نکته‌ی قابل توجه این است که با توسعه‌ی اینترنت و آمدن آن به خانه‌ها، بسیاری از آموزشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی به دنبال این هستند که محدودیت زمانی و مکانی را از میان بردارند تا هزینه‌های آموزش را کاهش دهند؛ بنابراین عمده‌ی محتوایی که از طریق درس‌افزارها منتشر می‌شود، در بستر اینترنت و به ‌صورت آنلاین است. با نگاهی به محتواهای منتشرشده در اطراف‌مان می‌بینیم که تقریباً همه‌ی فناوری‌های آموزشی به مفهوم و واژه‌ی درس افزار آمیخته شده‌اند.

یک درس افزار می­تواند شامل این موارد باشد:

  • مواد آموزشی مبتنی بر کامپیوتر
  • مواد آموزش برای کلاس‌ها با نظارت مدرس
  • وب‌سایت‌هایی که آموزش‌های تعاملی را ارائه می‌دهند
  • تکلیف، آزمون‌ها و تمرین برای درک بهتر
  • فیلم‌هایی که به صورت جداگانه یا به ‌عنوان بخشی از کلاس استفاده می‌شوند.

 

درس افزار‌های گسترده (۲)

این‌ها منابع و محتواهای درسی هستند که توسط دانشگاه‌ها، به‌ صورت رایگان تولید و در فضای اینترنت منتشر می‌شوند. پروژه‌ی درس افزار گسترده، سابقه‌ای حدوداً ۲۰ ساله دارد. در اواخر ۱۹۹۰ با کامل شدن بستر اینترنت، همه چیز برای نشر محتواهای آموزشی آماده بود.

از ویژگی‌های آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • به اشتراک‌گذاری محتوای درسی
  • بحث و تبادل‌نظر روی موضوعات مختلف درسی
  • مدیریت امن منابع و تکالیف
  • ایجاد شبکه‌ی اجتماعی مبتنی بر توانایی‌ها و تخصص دانشجویان و اساتید
  • دسترسی به محتویات از هر نقطه‌ای و در هر زمانی
  • اطلاع‌رسانی رویداد‌های مختلف
  • امکان نشر محتوای کمک‌آموزشی توسط دانشجویان

...

نوآوری آموزشی و شخصی‌سازی یادگیری
سالی که گذشت شاهد شتافتن ایالت‌های مختلف در آمریکا به سوی یک واقعیت جدید ذیل قانون «هر دانش‌آموزی موفق می‌شود» بودند. این قانون راه‌گریز و بی‌توجهی بسیار بیشتری را به نسبت باقی‌ ماندند با قوانین فدرال در اختیار ایالات می‌گذارد.

نوآوری آموزشی در ۲۰۱۷: نگاهی به چهار رویه‌ی شخصی‌سازی یادگیری

Ali Haririan
  پرستاری در سال‌های اخیر یکی از پرطرفدارترین رشته‌های ایران شده است. دانشجویان بسیاری با امید به قبولی در این رشته در کنکور سراسری شرکت می‌کنند. اما آیا انتخاب رشته […]

زهرا نیکورای

نظرتان را بنویسید